Saga einstæðrar móður á atvinnuleysisbótum

Einstæða móðirin missti vinnuna haustið 2009, í kjölfar bankahrunsins. Hún átti litla íbúð sem hún hafði keypt nokkrum árum áður, á svokölluðu myntkörfuláni. Myntkörfulánin voru síðan dæmd ólögleg haustið 2010 og endurútreiknuð, en þrátt fyrir það átti móðirin erfitt með standa í skilum. Svo fór að hún missti íbúðina og veturinn 2010 flutti hún í litla íbúð með einu svefnherbergi á jaðri höfuðborgarsvæðisins.

Það var ekki auðvelt að sjá fyrir barni og greiða af húsnæði á berstrípuðum atvinnuleysisbótum, en með útsjónarsemi og aðstoð Mæðrastyrksnefndar höfðu þau það af. Vinnumálastofnun sendi móðurina á námskeið sem hún átti erfitt með að sækja sökum vegalengda og peningaleysis, en það hafðist líka með aðstoð vina og kunningja. Hún vann sjálfboðastörf og gerði allt sem hún gat til að koðna ekki niður í atvinnuleysinu.

Konunni telst svo til að hún hafi sótt um á þriðja hundrað störf tveimur árum. Þar af hirtu innan við 50 vinnuveitendur um að svara umsókn hennar, eða minna en fjórðungur. Þrátt fyrir háskólamenntun og ágæta reynslu fékk hún aðeins þrjú viðtöl á þessu tímabili. Heppnin var þó með henni á endanum. Haustið 2011, tveimur árum eftir að hún missti starfið, fékk hún hlutastarf á leikskóla.

Launin í hlutastarfinu voru ekki há. Hún var í rúmlega 60% stöðu og launin voru um 180 þúsund krónur fyrir skatta, aðeins rúmum 12 þúsund krónum hærri en fullar atvinnuleysisbætur. Eftir skatt var hún því að græða örfáa þúsundkalla á því að vinna, en hún naut þess að vera ekki lengur heima og líkaði vel í starfinu. Það skipti líka sköpum að hún féll undir bráðabirgðaákvæði V í lögum um atvinnuleysistryggingar og þær rúmlega 30 þúsund krónur sem hún fékk útborgaðar hjá Vinnumálastofnun þýddu að hún þurfti ekki lengur að bíða í röð hjá Mæðrastyrksnefnd.

Ráðningin í leikskólanum var tímabundin og nú er einstæða móðirin aftur atvinnulaus. Eins og aðrir sem fengu bætur samkvæmt bráðabirgðaákvæðinu var hún tekin af atvinnuleysisskrá um áramótin. Hún þurfti að skrá sig aftur og skila inn öllum pappírum á ný, með tilheyrandi fyrirhöfn. Það er möguleiki að hún fái aftur hlutastarf innan skamms, en þá verður staða hennar breytt þar sem ákvæðið góða er ekki lengur í gildi. Þar til hún fær fullt starf er staða hennar og barnsins því líkleg til að vera slæm.

Eftir að bráðabirgðaákvæði V féll úr gildi um áramótin getur fólk enn fengið atvinnuleysisbætur að hluta á móti hlutastarfi, en þá gilda um þær hefðbundin skerðingarákvæði sem voru í gildi fyrir bankahrun. Í flestum eða öllum tilfellum þýðir það að bæturnar verða mun lægri en þær hefðu verið, væri bráðabirgðaákvæðið enn í gildi, eða að þær falla alveg niður þar sem tekjur fara yfir skerðingarmörk.